Vandaag publiceerde het CBS de resultaten van Belevingen 2025, een grootschalig onderzoek onder duizenden Nederlanders over hun ervaringen met en opvattingen over kunstmatige intelligentie. De cijfers schetsen voor het eerst een helder beeld van hoe werkend Nederland tegen AI aankijkt.
Wat de cijfers vertellen
Van alle mensen met betaald werk denkt 41 procent dat AI hun werk deels kan overnemen. 4 procent denkt zelfs dat het volledig kan. Aan de andere kant: ruim de helft denkt dat AI hun werk niet kan vervangen. Nederland is dus niet in paniek, maar ook niet naïef, wel behoorlijk verdeeld.
Wat ook opvalt: 43 procent van de werkenden gebruikt AI al bij het uitvoeren van hun werkzaamheden.
De gebruikers weten meer
Het meest opvallende inzicht uit het onderzoek zit in het verschil tussen gebruikers en niet-gebruikers. Van de werkenden die AI al inzetten, denkt 56 procent dat het hun werk geheel of deels kan overnemen. Van degenen die nog geen AI gebruiken, is dat 37 procent.
Dat klinkt misschien alarmerend: de mensen met de meeste ervaring zijn het meest overtuigd dat AI hun werk kan doen. Maar je kunt het ook anders lezen en dat is hoe ik het lees.
Wie AI gebruikt, heeft een realistischer beeld van wat het kan. Die ziet uit eerste hand hoe snel een taalmodel een rapport samenvat, een analyse schrijft of zelfs een campagnedashboard voor je bouwt. Niet perfect, wel steeds beter en maar goed genoeg om te beseffen dat dit serieus is.
Hoe spannend,ontastbaar en soms eng het ook is, die bewustwording zie ik als een voorsprong.
De kansen die Nederland ziet
Het CBS vroeg ook naar verwachte gevolgen van AI voor de arbeidsmarkt. 57 procent van alle volwassenen verwacht dat AI de productiviteit kan verhogen doordat werk sneller uitgevoerd kan worden. 46 procent denkt dat AI kan helpen het personeelstekort in bepaalde sectoren op te lossen.
In een land dat al jaren worstelt met krappe arbeidsmarkten, van de zorg tot de techniek, van het onderwijs tot de bouw, is dat een niet te onderschatten perspectief. AI is niet alleen een bedreiging voor banen. Het is voor veel sectoren mogelijk een deel van de oplossing.
Wel denkt 75 procent dat er door AI bepaalde banen zullen verdwijnen. En 64 procent verwacht dat AI kan leiden tot verlies van kennis en vaardigheden. Nederlanders zien zowel de kansen als de risico's. En dat lijkt mij een goed vertrekpunt.
De les: juist gebruiken maakt je onvervangbaar
Hier zit voor mij de kern van dit onderzoek. Ja, wie AI gebruikt wordt zich bewuster van de impact. Ja, 56 procent van de AI-gebruikers denkt dat het hun werk deels kan overnemen. Maar diezelfde groep doet iets wat de niet-gebruikers niet doen: ze bouwen ervaring op.
Ze leren waar AI goed in is en waar het tekortschiet. Ze ontdekken hoe je er het beste mee samenwerkt. Ze ontwikkelen een vaardigheid die in elke functie, in elke sector, steeds belangrijker wordt: effectief werken met AI.
De 57 procent van de niet-gebruikers die denkt dat AI hun werk niet kan vervangen, heeft misschien gelijk. Maar het risico is dat ze dat over twee jaar niet meer kunnen zeggen en dan zonder ervaring staan.
De paradox van dit CBS-onderzoek is dat de mensen die het meest "bedreigd" lijken, eigenlijk het best gepositioneerd zijn. Ze weten wat er komt, en ze zijn er al mee bezig. Niet door zich zorgen te maken, maar door het te gebruiken.
Wat nu?
43 procent van werkend Nederland gebruikt AI. Dat betekent dat 57 procent dat nog niet doet. Als dit onderzoek iets duidelijk maakt, is het dit: begin. Niet omdat je baan morgen verdwijnt, maar omdat de beste manier om relevant te blijven is om te begrijpen wat deze technologie voor jouw werk kan betekenen.
En dat begrijp je alleen door het te doen.
Dit artikel is gebaseerd op het CBS-onderzoek Belevingen 2025, gepubliceerd op 25 februari 2026. De volledige publicatie is beschikbaar op cbs.nl.
